Koffiecrematorium

Na afloop van de uitvaart is er altijd vieze koffie. Dat voorkomt dat je te lang blijft hangen. Maar daar wil ik het niet over hebben. Wel over het feit dat ‘crema’, het goudbruine schuimlaagje op een perfect gezette espresso, niet bestaat. Niet in de Van Dale en ook niet in het Groene Boekje. Hoog tijd om daar wat aan te doen.

Het begon toen ik in ieders favoriete tekstverwerker het woord ‘crema’ typte en er pardoes een rood kringeltje onder verscheen. Dat gebeurt wel vaker. De spellingcontrole (voor de taalnazi’s: van het Groene Boekje mag je ook ‘spellingscontrole’ zeggen) van ieders favoriete tekstverwerker is niet bepaald je van het.

Maar toen ik het woord vervolgens opzocht in de Dikke: niets. En ook het Groene Boekje, nota bene de officiële Woordenlijst Nederlandse Taal, laat verstek gaan.

Koele koffiekikker
Nou kom ik uit een tijd dat koffie universeel smerig was. Voor goeie koffie ging je naar Italië of desnoods Zuid-Frankrijk. Je kunt het je nu niet meer voorstellen, maar toen in 2001 de Senseo werd gelanceerd, vonden mensen dat een verbetering. (Het was dan ook niet minder dan revolutionair toen een bepaalde bagelwinkel zich al in 1996 hard maakte voor Echt Lekkere Koffie. Maar dat terzijde.)

Dus ik dacht: misschien bestaat ‘crema’ als Nederlands woord gewoon nog niet zo lang. Een nawee van de tijd waarin we alleen maar vieze koffie dronken. En staat het daarom niet in het woordenboek. Maar ieder jaar worden er al gauw zo’n duizend woorden aan de Van Dale toegevoegd. Bijvoorbeeld ‘koffiepad’, dat staat er wél in. (Lees dat woord nog eens: koffiepad…)

Linguïstische discriminatie
Dat kon het dus niet zijn. Wat dan wel? Was ik wellicht de enige Nederlander die ‘crema’ zegt? Ook niet, het heeft zelfs een eigen wikilemma. Als je in Google Trends kijkt, zie je bovendien hoe populair ‘crema’ is in vergelijking met een woord als ‘koffiepad’:

Er is maar een conclusie mogelijk: al jaren worden liefhebbers van lekkere koffie linguïstisch gediscrimineerd.

Er is een oplossing!
Maar gelukkig is er een oplossing. Ieder jaar organiseert Van Dale namelijk de verkiezing van Woord van het Jaar. Het woord moet wel in dat jaar zijn ontstaan. Dat is een probleem. Want hoewel ‘crema’ niet in het woordenboek staat, bestaat het al veel langer.

Daarom heb ik het neologisme ‘koffiecrematorium’ bedacht. Dit betekent: het doodzwijgen van gangbare woorden als ‘crema’, bijvoorbeeld door deze woorden niet op te nemen in het woordenboek. Je kunt het hier aanmelden voor de verkiezing van Woord van het Jaar.

Wel doen, hè.

Remy
Copywriter. Speelt de verwoorde onschuld.

Met wie zou je ruilen?

Er is een leuk experiment dat aantoont hoe arm of rijk je bent. Het is een gedachte-experiment, dus je hoeft er niets voor te doen. Behalve een beetje fantasievol nadenken dan. Het is doodsimpel. Je kunt het alleen doen, met vrienden of familie. Thuis, in de trein, bij de barbecue, onder de douche, tijdens het kerstdiner. Ben je er klaar voor? Mooi, daar gaan we.

Zou je Richard Leeuwenhart willen zijn?

Hij was koning van Engeland en hertog van zowel Aquitanië als Normandië in Frankrijk. Richard I nam deel aan de Derde Kruistocht en vocht volop mee in de voorste linies. Een staaltje dapperheid waarvoor hij de bijnaam Leeuwenhart kreeg.

In de middeleeuwen was je als koning nog echt een koning, geen lintjesknipper. Jouw wil was wet. En alles was voor Bassie. Dan nu de vraag: stel dat je zou kunnen kiezen. Zou je dan liever de een van ’s werelds meest legendarische koningen willen zijn, of ben je liever jezelf?

Voordat je antwoordt, eerst nog even dit. Richard werd tijdens een schermutseling geraakt door een pijl. Tetanusprik, jodium erop en klaar, zou je zeggen. Maar dat bestond toen nog niet. Toen de boel ging zweren, was er geen antibiotica tegen de ontsteking. Opereren dan maar? Amputeren zul je bedoelen. Dat deden ze met een zaag. Zonder verdoving. En van ontsmetten had ook nog nooit iemand gehoord.

Alleen was Richard in z’n schouder geraakt. Die kun je niet amputeren. Na een paar weken vol helse pijnen overleed de machtige koning aan koudvuur.

Dus wat zou je kiezen? Koning Richard I of jezelf?

Oké, volgende.

Zou je Catharina de Grote willen zijn?

Tsarina Catharina werd opperbazin van Rusland toen ze haar man, die toen net zeven maanden tsaar was, afzette. Een paar dagen later stierf hij onder verdachte omstandigheden. De minnaar van Catharina wist er waarschijnlijk meer van.

Daar stond Catharina trouwens om bekend, minnaars. Sommige zelfs wel veertig jaar jonger. Als ze een minnaar zat was, mocht hij ophoepelen naar een landgoed ergens ver weg. Dat hij dan wel cadeau kreeg. Catharina was namelijk schathemeltje rijk: een whopping 5,4 procent van alle rijkdom op aarde.

Met die rijkdom propte ze de Hermitage vol met doeken van Rembrandt, Frans Hals, Jan Steen, Rubens en andere beroemde schilders. Dus, als je zou kunnen kiezen… Catharina of toch maar jezelf?

Voor je antwoord geeft, een beetje context. De paleizen hadden destijds geen toiletten. Poepen deed je op een stoel met een gat erin en een pot eronder. Midden in de woonkamer, of achter een gordijntje. Wc-papier? Dat werd pas in 1890 uitgevonden. Stromend water voor een douche of bad om jezelf een beetje schoon te houden? Voor persoonlijke hygiëne was überhaupt weinig animo. Voor stevige parfums des te meer.

Zou je J.D. Rockefeller willen zijn?

Oliemagnaat Rockefeller is niet de rijkste Amerikaan aller tijden, dat was staalmagnaat Andrew Carnegie. Maar met een vermogen van 341 miljard dollar deed de eigenaar van Standard Oil niet heel veel onder voor de 372 miljard van de grondlegger van U.S. Steel.

Zou je de op een na rijkste Amerikaan aller tijden willen zijn? Penicilline werd tegen het einde van Rockefellers leven gangbaar. En naast stromend water, toiletten en wc-papier waren inmiddels de gloeilamp, de trein, de auto, het vliegtuig, de koelkast, de telefoon, radio en televisie en nog meer van die nieuwigheden uitgevonden.

Maar een leven à la Rockefeller betekent ook: geen computers, internet, e-mail, Google, social media, YouTube, smartphone, nummerherkenning, reisplanner, online banking, pinpassen, file-informatie, stuurbekrachtiging, parkeerhulp, flatscreen, Netflix, gameconsoles, Spotify, Beats by Dre enzovoort.

Dus, wat wordt het?

Eerlijk zeggen: kun jij al die moderne gemakken, van penicilline en wc-papier tot je smartphone, opgeven om een van de rijkste mensen ter wereld te zijn in een tijd die veel armer was dan de onze? Want met al hun macht en rijkdom hadden koning Richard I, tsarina Catharina en oliebaron Rockefeller niet wat de meeste mensen tegenwoordig vrij gemakkelijk kunnen bekostigen.

Of kies je er toch voor om jezelf te zijn in plaats van een van deze rijke stinkerds? Zo ja, dan ben jij toch echt degene die in weelde leeft. Niet zij.

En dat is best een fijne gedachte.

Remy
Copywriter. Speelt de verwoorde onschuld.